vitamin c la gi
Vitamin C có tác dụng gì cho cơ thể?

Vitamin C là gì? Vitamin C (còn được gọi là axit ascorbic) là 1 dưỡng chất hòa tan trong nước và cơ thể không thể tích trữ được. Vitamin C giúp chống oxy hóa và bảo vệ các tế bào không bị tổn hại từ các gốc tự do. Vitamin C được tìm thấy trong rất nhiều nguồn thực phẩm tự nhiên và các dòng sản phẩm bổ sung, đóng vai trò rất lớn trong nhiều chức năng sinh học bên trong cơ thể con người, bao gồm quá trình tổng hợp collagen, chữa lành các vết thương, sửa chữa và phục hồi sụn, xương và răng. (1)

vitamin c la gi
Vitamin C có tác dụng gì cho cơ thể?

Các gốc tự do là các hợp chất hóa học được hình thành, khi cơ thể chuyển hóa thức ăn thành năng lượng. Ngoài ra, cơ thể con người còn tiếp xúc với các gốc tự do trong môi trường, từ khói thuốc lá, ô nhiễm không khí, cho tới tia cực tím từ ánh nắng mặt trời.

Cơ thể con người cũng cần vitamin C để sản sinh collagen, một loại protein cần thiết để chữa lành các vết thương. Thêm nữa, lợi ích của vitamin C giúp cải thiện khả năng hấp thụ sắt từ các loại thực phẩm thực vật và giúp hệ thống miễn dịch hoạt động ổn định, để bảo vệ cơ thể khỏi bệnh tật.

Trong đó collagen chính là thành phần chính của các mô liên kết và cũng là protein lớn nhất trong các động vật có vú. Từ 1-2% mô cơ là collagen. Đây là thành phần thiết yếu trong các mô xơ, chẳng hạn như:

  • Gân
  • Dây chằng
  • Da
  • Giác mạc
  • Sụn
  • Xương
  • Ruột
  • Mạch máu

Về khía cạnh chữa lành vết thương, nghiên cứu trong thời gian dài, từ năm 1942 đã khuyến nghị rằng các vết thương cần tốn nhiều thời gian hơn để chữa trị, nếu người đó bị bệnh Scurvy. Bệnh là do thiếu hụt vitamin C mà ra. Các triệu chứng của bệnh gồm có khớp sưng, chảy máu nướu, răng lung lay, thiếu máu và mệt mỏi. (2)

Bệnh Rebound Scurvy có thể xảy ra nếu một người hấp thụ quá nhiều vitamin C và sau đó giảm đột ngột.

Tác dụng của vitamin C là gì đối với cơ thể?

Chắc chắn, công dụng quan trọng nhất chính là giải quyết tình trạng thiếu hụt vitamin C cho cơ thể. Theo trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), ước tính 7.1% dân số nước này được xếp vào nhóm thiếu hụt vit C.

1. Ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị ung thư

Những người thường xuyên hấp thụ lượng lớn vitamin C từ rau củ quả ít gặp nguy cơ mắc nhiều chứng bệnh ung thư, chẳng hạn như phổi, vú hay đại tràng. Tuy nhiên, hấp thụ các loại viên uống vitamin C, có kèm hoặc không kèm các chất chống oxy hóa khác, dường như không có tác dụng bảo vệ cơ thể khỏi ung thư.

Vẫn chưa có đủ thông tin đảm bảo liệu hấp thụ các liều dùng cao vitamin C có thật sự hữu ích cho việc điều trị ung thư. Hiệu quả của vitamin C tùy thuộc vào lộ trình điều trị cho bệnh nhân. Các liều dùng qua đường uống không làm gia tăng hàm lượng máu chứa C gần cao bằng liều dùng tiêm qua đường tĩnh mạch.

Một vài nghiên cứu trên động vật và ống nghiệm đã chỉ ra rằng, hàm lượng máu chứa vitamin C cao có thể làm thu nhỏ các khối u. Một cuộc nghiên cứu vào năm 2015 đã xác nhận tính hiệu quả của nó. Tuy nhiên, cần tiến hành thêm nhiều cuộc nghiên cứu hơn để xác định chính xác liệu tiêm hàm lượng lớn vitamin C có giúp chữa trị ung thư ở nhiều người hay không. (5)

Các viên uống vitamin C và các chất chống oxy hóa khác có thể phản ứng với các phương pháp hóa trị liệu và xạ trị điều trị bệnh ung thư. Các bệnh nhân đang điều trị ung thư nên tham khảo ý kiến các bác sĩ ung bước, trước khi sử dụng các viên uống vitamin C hay các chất chống oxy hóa khác, đặc biệt là khi dùng với liều lượng cao.

2. Bệnh tim mạch

Những ai ăn nhiều rau củ quả ít gặp các nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Các nhà nghiên cứu tin tưởng rằng, hàm lượng chất chống oxy hóa của các loại thực phẩm này có thể phần nào chịu trách nhiệm cho mối liên kết này, vì các tổn thương oxy hóa là nguyên nhân chính gây ra các bệnh tim mạch.

Tuy nhiên, các nhà khoa học đều không đảm bảo rằng, liệu vitamin C, từ thực phẩm tự nhiên hoặc thực phẩm bổ sung, có giúp bảo vệ con người khỏi các bệnh về tim mạch hay không. Ngoài ra, cũng không có bằng chứng rõ ràng liệu vitamin C có giúp ngăn ngừa các bệnh tim mạch trở nặng ở những người có tiền sử bệnh này.

3. Thoái hóa điểm vàng tuổi già (AMD) và cườm mắt

AMD và cườm mắt là 2 nguyên nhân chính gây mất thị lực ở những người già. Các nhà nghiên cứu khoa học không tin tưởng rằng, vitamin C và các chất chống oxy hóa có thể ảnh hưởng tới nguy cơ mắc AMD. Tuy nhiên, các nghiên cứu đều khuyến nghị vitamin C kết hợp với các dưỡng chất khác có thể làm chậm quá trình tiến triển AMD. Đây có thể được coi là 1 trong những công dụng của vitamin C cực kỳ tuyệt vời cho sức khỏe.

tac dung cua vitamin c
Công dụng của vitamin C

Trong 1 nghiên cứu lớn trên những người già bị AMD, những người dùng các viên uống bổ sung 500mg vit C, 80mg kẽm, 400IU vit E, 15mg beta-carotene và 2mg đồng trong vòng 6 năm đều giảm tối đa nguy cơ mắc AMD. Ngoài ra, họ còn ít bị suy giảm thị lực hơn so với những người không dùng các viên uống bổ sung. Những người đã hay đang trở nặng căn bệnh này có thể muốn tham khảo ý kiến bác sĩ của họ khi sử dụng các thực phẩm bổ sung.

Mối liên hệ giữa vitamin C và sự hình thành cườm mắt không hề rõ ràng. Một vài nghiên cứu đã chứng minh rằng, những người hấp thụ nhiều vitamin C từ thức ăn tự nhiên ít gặp các nguy cơ mắc bệnh cườm mắt. Tuy nhiên, cần tiến hành thêm nhiều cuộc nghiên cứu để làm rõ mối liên kết này và để xác định liệu các viên uống vitamin C có ảnh hưởng tới nguy cơ mắc cườm mắt hay không.

4. Cảm lạnh

Mặc dù từ lâu vitamin C đã là 1 liệu trình điều trị bệnh cảm lạnh phổ biến, nhưng các nghiên cứu khoa học đều chỉ ra rằng, với hầu hết mọi người, các viên uống bổ sung C không làm giảm nguy cơ mắc cảm lạnh. Tuy nhiên, những người thường xuyên dùng các viên uống C đều nhanh khỏi hoặc có các triệu chứng nhẹ hơn, khi mắc bệnh cảm lạnh. Sử dụng viên uống C sau khi có các triệu chứng cảm lạnh thường không mang lại hiệu quả cho lắm.

5. Chữa lành vết thương, viêm nhiễm và bệnh lao

Vào năm 1982, các nhà nghiên cứu khoa học đã kết luận rằng, các vết thương, vết cắt và trầy xước có thể nhanh lành hơn, ở những người thường xuyên hấp thụ hàm lượng vit C lớn hơn mức họ ăn mỗi ngày. Điều này có thể là do nó đóng góp vào quá trình sản sinh collagen. (3)

Vai trò của vitamin C giống như 1 chất chống oxy hóa, cũng như sửa chữa các mô tế bào và làm giảm các tổn hại từ viêm sưng và oxy hóa. Những ai hấp thụ đủ hàm lượng C đều có khả năng chống viêm nhiễm tốt hơn, so với những người bị thiếu hụt.

Ngoài ra, vitamin C còn giúp ngăn ngừa nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt là với những người bị suy dinh dưỡng và với những ai dễ bị trầm cảm, căng thẳng. Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy, vitamin C có thể tiêu diệt các vi khuẩn lao kháng thuốc trong phòng thí nghiệm. Một cuộc nghiên cứu được xuất bản vào năm 2013 đã khuyến nghị rằng, bổ sung C vào các loại thuốc tiêu diệt vi khuẩn lao kháng thuốc có thể rút ngắn liệu trình điều trị. (4)

6. Các công dụng của vitamin C khác cho cơ thể và sức khỏe

  • Lợi ích cho sức khỏe tim mạch: Vit C mở rộng các mạch máu, giúp bảo vệ cơ thể chống lại bệnh tim mạch và huyết áp cao.
  • Hàm lượng cholesterol: Những người hấp thụ đủ hàm lượng C mỗi ngày đều có lượng cholesterol thấp.
  • Cườm mắt: C giúp giảm nguy cơ mắc cườm mắt và chứng thoái hóa điểm vàng do tuổi tác. (6)
  • Béo phì: Các bệnh nhân ăn nhiều rau củ quả chứa nhiều vit C, đều ít có khả năng bị hư tổn thận, mắt và thần kinh.
  • Chứng thiếu máu: C giúp cải thiện khả năng hấp thụ chất sắt.
  • Histamine: Histamine là 1 hợp chất sản sinh ra từ hệ thống miễn dịch, dẫn tới viêm sưng và các vấn đề khác. Một cuộc nghiên cứu vào năm 1992 đã tìm thấy, những người hấp thụ 2g C mỗi ngày đều có hàm lượng histamine trong máu rất thấp. (7)
  • Say sóng: Trong 1 nghiên cứu trên 70 người sử dụng 2g C đều cảm thấy ít bị say sóng hơn người bình thường. (8)

Lượng vitamin C cần thiết mỗi ngày?

Hàm lượng vitamin C bạn cần cung cấp cho cơ thể mỗi ngày, tùy thuộc vào độ tuổi. Hàm lượng khuyến nghị trung bình mỗi ngày cho từng độ tuổi khác nhau, được liệt kê dưới đây theo đơn vị mg:

Độ tuổiLiều lượng khuyến nghị
1-6 tháng40mg
7-12 tháng50mg
1-3 tuổi15mg
4-8 tuổi25mg
9-13 tuổi45mg
14-18 tuổi (trai)75mg
14-18 tuổi (gái) 65mg
Người lớn (nam)90mg
Người lớn (nữ)75mg
Thanh thiếu niên mang thai (18-20 tuổi)80mg
Phụ nữ mang thai85mg
Thanh thiếu niên cho con bú (18-20 tuổi) 115mg
Phụ nữ cho con bú120mg

Nếu bạn hút thuốc lá, hãy bổ sung thêm 35mg vào hàm lượng trên, để tính toán hàm lượng khuyến nghị tổng cộng mỗi ngày. Những người được chẩn đoán thiếu hụt C nên uống từ 100-200mg mỗi ngày, cho tới khi hàm lượng máu trở lại bình thường. (9)

Thực phẩm giàu vitamin C

Các loại trái cây và rau xanh đều là những nguồn cung cấp C cực khủng. Bạn hoàn toàn có thể hấp thụ đủ lượng vitamin C, bằng cách ăn đa dạng các loại thực phẩm sau đây:

  • Các loại trái cây họ cam, quýt (chẳng hạn như cam và bưởi) và các loại nước ép này, cũng như ớt chuông đỏ, xanh và kiwi, đều chứa rất nhiều C.
  • Các loại trái cây và rau xanh, chẳng hạn như bông cải xanh, dâu, dưa lưới, khoai tây và cà chua.
  • Một số loại thực phẩm và nước uống được bổ sung vitamin C, chỉ cần kiểm tra nhãn thành phần dinh dưỡng là biết.

Hàm lượng vitamin C trong thực phẩm sẽ bị sụt giảm nếu tích trữ hay nấu quá lâu. Hấp hay nấu bằng lò vi sóng có thể ít làm mất chất. May mắn là nhiều loại thực phẩm chứa vitamin C tốt nhất, chẳng hạn như trái cây và rau xanh, đều thường là ăn sống.

Có các loại viên uống bổ sung vitamin C nào?

lieu dung vitamin c
Hàm lượng vitamin C như thế nào là tốt?

Hầu hết các viên uống multivitamin (vitamin tổng hợp) đều có C cả. Ngoài ra, cũng có 1 số viên uống C riêng hoặc trong cùng 1 viên uống kết hợp với các dưỡng chất khác. Tính chất của vitamin C trong các viên uống bổ sung thường ở dạng axit ascorbic, nhưng một số thực phẩm bổ sung cũng có những dạng khác, chẳng hạn như sodium ascorbate, calcium ascorbate và các ascorbates khoáng chất khác và axit ascorbic với bioflavonoids. Chưa có đủ nghiên cứu chứng minh được dạng viên C nào tốt nhất cả.

Liệu bạn có hấp thụ đủ vitamin C không?

Hầu hết mọi người dân Mỹ đều có thể hấp thụ đủ sinh tố C từ thực phẩm tự nhiên và các loại nước uống. Tuy nhiên, một số nhóm người dưới đây sẽ gặp phải vấn đề bổ sung đủ vit C:

  • Những người hút thuốc và những người thường xuyên hít phải khói thuốc, vì khói thuốc lá làm gia tăng lượng vit C cơ thể cần để tái sửa chữa các tổn hại do gốc tự do gây ra. Những ai hút thuốc cần thêm 35mg vit C mỗi ngày, so với những người không.
  • Trẻ sơ sinh uống sữa bò đun sôi, vì sữa bò chứa quá ít vit C và nhiệt độ có thể phá hủy sinh tố này. Sữa bò không được khuyến nghị dùng cho trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi. Sữa mẹ và các loại sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh đều chứa đủ hàm lượng vit C.
  • Những ai ăn không đa dạng thực phẩm mỗi ngày.
  • Những người mắc một số căn bệnh nhất định, chẳng hạn như một số loại ung thư, thận…

Điều gì xảy ra nếu thiếu hụt lượng vitamin C?

Thiếu hụt vitamin C rất hiếm khi xảy ra với những người dân sống ở Mỹ và Canada. Những người không hấp thụ hay hấp thụ quá ít lượng C (dưới 10mg/ngày) trong nhiều tuần có thể mắc bệnh Scurvy. Căn bệnh này gây ra triệu chứng mệt mỏi, viêm lợi, nổi mẩn đỏ hay nốt đỏ, hồng trên bề mặt da, đau khớp, vết thương lâu lành.

vien uong bo sung vitamin c
Cách bổ sung C như thế nào?

Một số triệu chứng khác của bệnh Scurvy bao gồm trầm cảm, lợi sưng, chảy máu, răng lung lay. Những ai bị mắc bệnh Scurvy cũng dễ bị thiếu máu, thậm chí có thể chết nếu không được điều trị kịp thời.

Hấp thụ dư thừa vitamin C có gây hại không?

Hấp thụ quá nhiều vit C có thể gây tiêu chảy, nôn mửa và đau dạ dày. Với những người bị thừa sắt (Hemochromatosis), gây cho cơ thể tích trữ quá nhiều chất sắt, thì bổ sung hàm lượng vit C lớn có thể làm lượng chất sắt tích trữ nhiều hơn và gây tổn hại cho các mô tế bào bên trong cơ thể.

Giới hạn tối đa mỗi ngày khi hấp thụ vit C như sau:

Nhóm tuổiGiới hạn cao nhất
1-12 thángKhông có
1-3 tuổi400mg
4-8 tuổi650mg
9-13 tuổi1,200mg
14-18 tuổi1,800mg
Người lớn2,000mg

Các phản ứng với vitamin C

Các viên uống bổ sung vitamin C có thể phản ứng với các loại thuốc bạn đang sử dụng. Dưới đây là 1 số ví dụ:

  • Các viên uống C có thể phản ứng với lộ trình điều trị ung thư, chẳng hạn như phương pháp hóa trị và xạ trị. Vẫn chưa chắc liệu vitamin C có thể gây ra các hiệu ứng không mong muốn trong việc bảo vệ các tế bào u khỏi các phương pháp điều trị ung thư hay liệu nó sẽ giúp bảo vệ các tế bào bình thường khỏi bị tổn hại. Nếu bạn điều trị bệnh ung thư, hãy tham khảo ngay ý kiến của các chuyên gia bác sĩ, trước khi sử dụng vitamin C hay các viên uống chống oxy hóa khác, đặc biệt là khi dùng với hàm lượng cao.
  • Trong 1 cuộc nghiên cứu, vitamin C cùng với các chất chống oxy hóa, chẳng hạn như vitamin E, selen, beta-carotene, đều làm giảm đi các tác dụng bảo vệ tim mạch của 2 loại thuốc uống kèm (statin và niacin), để kiểm soát hàm lượng cholesterol trong máu.

Hãy thông báo cho các bác sĩ biết về các loại viên uống bổ sung và thuốc mà bạn đang uống. Họ có thể nói cho bạn biết liệu các viên uống bổ sung có thể phản ứng với toa thuốc của bạn hay liệu thuốc có gây ảnh hưởng tới cách cơ thể bạn hấp thụ, sử dụng hay phá vỡ các dưỡng chất.

Trên đây là toàn bộ các thông tin cơ bản bạn cần biết về vitamin C là gì, tác dụng của vitamin C như thế nào cho cơ thể, sức khỏe… Đừng quên đọc thêm các bài viết liên quan mà GiLa chúng tôi đã liệt kê rất kỹ ngay trong bài viết này!

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here